Programmabegroting 2019-2022

Algemene inleiding

Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2019 aan, inclusief een meerjarenbegroting tot en met 2022. Deze begroting is de eerste van het in mei gestarte college van B&W, bestaande uit de partijen GroenLinks, SP, VVD, Lokaal sterk en D66. Het geeft zowel inhoudelijk als financieel weer waar wij als college voor staan, de accenten en prioriteiten die we willen leggen en de wijze waarop we willen werken aan de toekomst van Helmond. Drie pijlers staan hierin voor ons centraal.

  • Helmond moet een leefbare stad zijn, met oog voor de toekomst. Daarom worden forse impulsen gegeven aan duurzaamheid en gezondheid.
  • We willen dat de sociaaleconomische basis wordt versterkt en dat er daarbij altijd oog is voor de toegang tot en betaalbaarheid van ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben.
  • We stimuleren een nieuwe, innovatieve en groene economie die een bijdrage levert aan de werkgelegenheid in de stad.

Deze ambities streven we na binnen een financieel solide kader. De gemeente Helmond heeft haar huishoudboekje goed op orde en dat willen we graag zo houden. In deze begroting ziet u veel parallellen met het eind mei gepresenteerde coalitieakkoord. De daarin benoemde koers is ons kompas, met – waar mogelijk – nu al een nadere invulling.

Helmond. Stad in Beweging.
Helmonders zijn mensen die vooruit willen. En in Helmond leven zij in een stad die vooruit gaat. Een stad die beweegt, veelal in de goede richting. De werkgelegenheid neemt toe, de werkloosheid af. We werken hard aan het beschikbaar en betaalbaar houden van zorg en ondersteuning en aan de aanpak van criminaliteit. Bovendien richten we ons op de uitdagingen van de toekomst. Binnen de in de vorige bestuursperiode ontwikkelde Strategische Agenda, ‘Helmond, Stad van het Doen’, zijn speerpunten en prioriteiten benoemd. Deze onderschrijven we. Omdat we daarmee de kansen van onze stad vergroten en het verschil maken waar onze inwoners en ondernemers – zowel nu als in de toekomst – de vruchten van plukken.

We werken aan de omvorming naar een circulaire economie, de vergroening van de stad, het tegengaan van klimaatverandering en de gevolgen daarvan. Het verbeteren van de luchtkwaliteit, zonder stankoverlast. Een betere aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt, waardoor iedereen kan meedoen. We willen groeikansen voor ondernemers, zeker voor hen die inzetten op schone en innovatieve industrie. En we hebben aandacht voor het tegengaan van verschillen, in welvaart, gezondheid en daarmee in welzijn. Als ook van generatiearmoede, nog altijd een nijpend probleem in onze stad. Grote, veelal landelijke ontwikkelingen, zoals de invoering van de Omgevingswet, pakken we op. Daarnaast staan we aan de vooravond van ontwikkelingen die een grote impact op de stad gaan hebben. Het Centrumperspectief draagt bij aan de uitstraling van Helmond in de regio en daarbuiten. De stadsbrede aanleg van glasvezel opent een enorm venster aan technologische mogelijkheden en daarmee aan nieuwe vormen van zorg en educatie. In Sport- en Beleefcampus De Braak – mét een nieuw zwembad – combineren we (breedte- en top)sport, gezondheid, onderwijs en ontmoeting. En in Brainport Smart District komen al onze innovatieve oplossingen samen en ontwikkelen we ‘het wonen van de toekomst’. Natuurlijk staat leefbaarheid daarbij centraal. Die leefbaarheid, een voorwaarde voor de hele stad, hangt nauw samen met veiligheid en daarom pakken we nieuwe vormen van criminaliteit aan. Dat is een uitdaging die alleen kans van slagen heeft als we nauw samenwerken met onze partners. Sowieso kijken we in alles over onze stadsgrenzen heen. Helmond is de tweede centrumstad van Brainport, gastheer van De Peel en als partner binnen BrabantStad spelen we ook provinciaal een belangrijke rol.

Een groene, duurzame stad
Als gemeente koesteren we ons verleden, maar ons perspectief staat gericht op de toekomst. Daarin willen we ervoor zorgen dat Helmond straks een net zo plezierige stad is om in te wonen, te werken en te verblijven als nu. Dit kan alleen als we onze levensstijl aanpassen en meer oog hebben voor de effecten van klimaatverandering. In Helmond willen we voorop lopen in de energietransitie en staan we open voor alle schone vormen van groene energie. Telkens vraagt dat om nieuwe keuzes en antwoorden. De economie, de woningmarkt, de mobiliteit, en de uitstraling van onze stad: dat alles willen we de komende jaren verder verduurzamen en vergroenen. Daarbij vinden we het belangrijk dat ook inwoners met een kleinere portemonnee volgens deze nieuwe norm kunnen leven. Woningcorporaties spelen bij de verduurzaming en vergroening een belangrijke rol. Net als het bedrijfsleven. Alleen als zij haar verantwoordelijkheid neemt en de overstap maakt richting meer hergebruik en minder verspilling kunnen we voldoen aan onze wens om Helmond in 2035 daadwerkelijk klimaatneutraal te laten zijn.
Zoals in andere steden zijn de gevolgen van klimaatverandering ook in Helmond zichtbaar. Warmere zomers en fellere regenbuien stellen ons voor nieuwe vraagstukken. Om Helmond hierop voor te bereiden willen we nieuwe, innovatieve technieken benutten, maar tevens kleine ideeën vanuit de wijken stimuleren. Hiermee houden we inwoners betrokken en dragen wij bij aan de groene uitstraling van onze stad. Als gemeente willen we hierin het goede voorbeeld geven, via duurzame huisvesting en vervoer en door verder in te zetten op de zichtbare vergroening van de openbare ruimte. Met telkens de vraag centraal hoe we kunnen bijdragen aan een groenere wereld. Een duurzaam Helmond betekent voor ons ook de verbetering van de gezondheid van inwoners. Verschillen tussen wijken zijn vaak nog te groot. Daarbij staat de luchtkwaliteit hoog op onze agenda. Het leefklimaat in sommige wijken is de afgelopen jaren te sterk negatief beïnvloed door de stankoverlast van grote bedrijven. Dit is onacceptabel en we zetten ons vol in om hier verbetering in aan te brengen.

Een sociale, inclusieve stad
Hoewel het in Helmond overall gezien steeds beter gaat, hebben sommige inwoners zichtbaar moeite om mee te komen. Vergeleken met andere (Brabantse) steden gaat het hier om een relatief groot aandeel mensen. Zorgen stapelen zich op en bepalen – vaak generatie op generatie – vaak al vroeg de toekomst en het perspectief van mensen. Daarbij is zichtbaar dat problemen op verschillende vlakken elkaar versterken. Voor wie werkloos is, lastig een (huur)woning vindt en schulden heeft, is nieuw perspectief altijd ver weg. Wat ons betreft moet iedereen kunnen meedoen, rondkomen en vooruitkomen. De versterking van de sociale structuur van Helmond heeft dan ook een hoge prioriteit. Daarbij gaan we uit van de mensen voor wie we het doen en staat de leefwereld van de Helmondse inwoners centraal. Als regisseur van het totale netwerk binnen het sociaal domein spelen we als gemeente een cruciale rol. In het Sociaal Domein zijn bekendheid en toegankelijkheid van de zorg twee belangrijke voorwaarden om ook echt de ondersteuning te kunnen bieden die mensen nodig hebben. Financiële drempels nemen we zoveel mogelijk weg en bij voorkeur zetten we in op preventie. Dit alles vanuit de gedachte dat we beter nu extra kunnen investeren om problemen op langere termijn te voorkomen.
Een inclusieve stad vraagt om voldoende oog voor álle doelgroepen. Als gemeente staan we voor een humaan beleid tegenover vluchtelingen en zetten we in op een betere integratie van statushouders en arbeidsmigranten. Extra aandacht besteden we aan kinderen en jongeren: de toekomst van onze stad. Armoede is onacceptabel, zeker wanneer er kinderen in het spel zijn. Door extra maatregelen en inzet van een armoederegisseur willen we onze doelgroep nog beter bereiken, aanvraagprocedures versimpelen en de samenwerking tussen betrokken partijen in de hulpverlening versterken. Vernieuwing en innovatie kunnen ons daarbij helpen. De aanleg van het stadsbreed glasvezelnetwerk, waarvoor in 2019 de schop in de grond gaat, moet zeker ook in dat licht worden gezien. Door meer inwoners aangesloten te krijgen op de technologie van de toekomst, wordt het makkelijker om nieuwe vormen van zorg en educatie te kunnen leveren. Dit draagt zichtbaar bij aan de toekomst van mensen.

De economie van de toekomst
Als tweede stad in Brainport speelt Helmond een hoofdrol in Nederlands economisch meest krachtige regio. Tegelijkertijd bevinden we ons in een regio met uitdagingen waarop moet worden geanticipeerd om onze bijzondere positie te behouden. Onze economie moet en kan duurzamer. Wij zijn sterk op de vlakken energie, mobiliteit en voedselvoorziening, en van daaruit zetten we in op een innovatieve en schone economie. Uiteraard gekoppeld aan bedrijven die werkgelegenheid bieden voor mensen uit Helmond en de regio. Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen staat deze economie van de toekomst ook centraal. Met de speerpunten Automotive, Food Tech en de Slimme Maakindustrie hebben we als stad goud in handen. We zetten in op de doorontwikkeling van de Automotive Campus (met het ITS Congres in 2019 als mooi hoogtepunt), op nieuwe innovaties binnen Food Tech en op het consolideren van de werkgelegenheid binnen de ons zo typerende Slimme Maakindustrie. Dit kan Helmond niet alleen. Op het gebied van economie willen we onze bijzondere geografische positie benutten. Enerzijds gebeurt dit via onze aantakking op Brainport Development (waaronder op de Brainport Nationale Actieagenda), anderzijds via de agenda van het Innovatiehuis De Peel.
Hoewel het snel went is economische groei – ook in onze regio – niet vanzelfsprekend. Een van de belangrijkste uitdagingen is de strijd om talent. Vooral binnen het domein ‘techniek’ zien we dat talent en werk nog onvoldoende op elkaar aangesloten zijn, terwijl deze koppeling een voorwaarde is voor blijvende economische groei. Alleen met voldoende knappe koppen én gouden handjes kunnen we blijven voldoen aan de vraag. Bij de economie van de toekomst past voor ons ook voldoende aandacht voor mensen die minder makkelijk meekomen en wiens banen in het gedrang komen door de toenemende digitalisering en robotisering. Deze ontwikkelingen bieden kansen, maar vragen tevens om aanpassingsvermogen en na-, bij- en omscholing. Om als stad en regio onze sterke economische positie te kunnen behouden en uit te breiden, is onze bereikbaarheid een belangrijk punt van aandacht. Ook hierin zetten we in op slimme, groene oplossingen zoals snelle fietsverbindingen, toekomstbestendig OV en intelligente transportsystemen.

Een betrouwbare partner voor anderen
We zijn ons ervan bewust dat we onze ambitieuze agenda niet alleen kunnen uitvoeren. Sterker nog, meer en meer nemen we als gemeente een faciliterende rol in binnen de verschillende netwerken en zijn het andere partijen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Zowel binnen Helmond zelf – met partners als woningcorporaties, scholen, de Politie, zorginstellingen en andere maatschappelijke organisaties – als binnen de regio stellen wij ons op als een constructieve, betrouwbare partner voor wie de inhoud altijd voorop staat. Daarbij zijn we ons bewust van de (economische) kansen die onze positie binnen de Brainportregio biedt en van de gastheerrol die we richting de andere gemeenten binnen de Peel innemen. Waar mogelijk trekken we, als centrumsteden in de regio, nauw samen op met Eindhoven. De regionale samenwerking waarin verschillende thema’s vanuit verschillende ‘allianties’ worden benaderd, past bij deze tijd van een horizontaal netwerkbestuur. Daarbij blijven we er altijd alert op dat de gemeenteraad van Helmond voldoende betrokken en aangesloten wordt.
Binnen onze stad staan we voor een open en transparante bestuursstijl. Van een moderne gemeente mogen inwoners verwachten dat beslissingen worden uitgelegd en dat we te allen tijde benaderbaar zijn. We willen Helmond graag besturen mét de stad en staan dan ook altijd open voor ideeën die vanuit inwoners, ondernemers en organisaties met ons worden gedeeld. Die werkwijze, waarin constant sprake is van kruisbestuiving tussen telkens wisselende partijen, vraagt ook om een moderne, wendbare en dienstbare gemeentelijke organisatie. Opererend in een omgeving waarin de hele stad samenkomt. Op zo’n ontmoetingsplek werken inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties én ambtenaren samen aan de toekomst van Helmond. Om zo onze ambities blijvend te kunnen realiseren en bijvoorbeeld op het vlak van duurzaamheid ook echt het goede voorbeeld te geven. Daarmee zetten we de in de afgelopen jaren ingezette lijn om de basis van de organisatie op orde te krijgen doortrekken door en stomen we de gemeente klaar voor de toekomst. Alleen zo kunnen we de ambitieuze agenda uitvoeren die we nodig achten voor onze stad. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat Helmond ook voor komende generaties een stad in beweging blijft.   

Portefeuilleverdeling
Elly Blanksma, burgemeester
Openbare Orde & Veiligheid, Integriteit, Bestuurs- Juridische Zaken en Kabinet & Protocol.

Wethouder Erik de Vries
Sociale Zaken (inclusief Participatiewet), Armoedebeleid, Stedelijk Beheer (inclusief riolering), Natuur en Water
Projectwethouder Centrumontwikkeling (inclusief kermis en markt)

Wethouder Jos van Bree
Economische Zaken en Innovatie (inclusief Brainport, Automotive, Food Tech), Arbeidsmarkt, Financiën (inclusief inkoop), Grondzaken, Burgerzaken en Digitalisering (ICT)
Projectwethouder Glasvezelnetwerk

Wethouder Antoinette Maas
Duurzaamheid (inclusief energie en milieu), Mobiliteit (inclusief parkeren), Cultuur (inclusief evenementen), Communicatie (inclusief stadsmarketing) en Toerisme & Recreatie
Projectwethouder Energietransitie

Wethouder Harrie van Dijk
Zorg en Welzijn (inclusief Wet maatschappelijke ondersteuning), Ouderen, Wijken (incl. wijkgericht werken, wijkaccommodaties), Sport en Personeel & Organisatie
Projectwethouder Sport en (be)Leefcampus De Braak

Wethouder Gaby van den Waardenburg
Stedelijke Ontwikkeling, Ruimte, Wonen, Arbeidsmigranten, Vergunningen & Handhaving, Vastgoed, Afval en Regionale Samenwerking & Public Affairs
Projectwethouder Omgevingswet

Wethouder Cathalijne Dortmans
Jeugd (inclusief jeugdhulp, kindvriendelijke stad en actieplan jongeren), Onderwijs, Gezondheid, Diversiteit & Inburgering en Global Goals
Projectwethouder Brainport Smart District